Milurteko aldaketak ziurgabetasun uneak izan dira historikoki, amaiera eta hasiera gainjartzen diren lurralde sinbolikoak. Erdi Aroko Europan, 1000. urtea San Joanen Apokalipsitik hartutako ideia apokaliptikoek markatu zuten; 2000. urtera igarotzeak beldur horiek berak berritu zituen, baina forma berrietatik: teknologikotik, globaletik, ikusezinetik.

Etorkizunari buruzko ziurgabetasunak antsietate kolektiboa sortu zuen mundu mailan. Testuinguru horretan, 2001ean, San Fermin 2001 argazki- saiakera hasi nuen eta trantsizio-une horretan kokatu nuen: aurrez sortutako beldurraren eta ondorengo arinduaren artean.

Iruñean, Nafarroan, uztailaren 6an festa ez da hasten: lehertu egiten da. Hiria salbuespen-egoera batean sartzen da, non eguneroko denbora eten egiten den. Zazpi egunez, entzierroan, egunsentian zezenek kaleak zeharkatzen dituzte, milaka giza gorputz haien aurrean jartzen diren bitartean, liturgia garaikide batean, non arriskua, beldurra eta heriotzaren aukera festaren parte diren.

San Fermin, horrela, intentsitate handiko gailu kolektibo bihurtzen da, banakakoa diluitu eta esperientzia partekatua nagusitzen den espazioa. Milurteko aldaketaren ondoren, munduak lasaitu handia hartu zuen: iragarritako amaiera ez zen iritsi. Askapen horrek konpentsazio-beharra sortu zuen, gehiegikeria-beharra, bizitza baieztatzeko beharra. Testuinguru horretan, festak muturreko intentsitate-maila lortu zuen, “arrakastaz hil” kontzeptua fenomeno global bihurturik.

Proiektua katharsis kontzeptuaren inguruan artikulatzen da, Aristotelesek zioen moduan, katarsia emozioak purgatzeko prozesu gisa ulertuta. Hala ere, hemen ez da esperientzia kontenplatibo bat: purifikazioa ez da ikuslearengan gertatzen, parte hartzen duen gorputzean baizik. Arriskua ez da behatzen, zeharkatu egiten da.

Irudiek kontakizun bat eraikitzen dute, non oinarrizko tentsioak elkarrekin bizi diren:

• Sakratua eta profanoa: erlijio-errituen solemnitatea, festaren gehiegikeria fisiko eta moralaren aurrean.
• Kontrola eta kontrola galtzea: kaos kolektiboan disolbatzen diren egitura erritualizatuak.
• Plazera eta indarkeria: euforia eta agresibitatea elkarrekin bizi diren ospakizuna.
• Bizitza eta heriotza: arriskuaren etengabeko presentzia, elementu osagarri gisa.
• Errealitatea eta irrealtasuna: denbora eten bat, non itxura baten, ekintzek ez duten ondoriorik.

Gorputzak leku zentrala hartzen du lan honetan. Agerian dagoen gorputza da, zaurgarria, alkoholak, desioak, nekeak eta kontaktu fisikoak zeharkatua. Erortzen den gorputza, oihukatzen duena, bere burua abandonatzen duena. Bizirik dagoela sentitzeko, mugak probatzen dituen gorputza. Hemingwayk 1926an deskribatu zuen bezala, festak irrealitate-egoera bat sortzen du, non dena posible dela dirudien, eta ondorioak bertan behera geratzen diren. Proiektu honek ideia hori berreskuratu eta gaur egungo testuingurura eramaten du, non esperientzia areagotu eta zabaldu egiten den.

Garai berri honetan, rol tradizionalen eraldaketa bat ere gertatzen da. Emakumeak, historikoki festaren iruditerian jarrera pasibo batera baztertuak izan direnak, subjektu aktibo gisa agertzen dira. Parte hartzen dute, espazioa hartzen dute, esperientziaz jabetzen dira. Hala ere, konkista horrek baditu kontraesanak: emakumearen gorputzaren esposizioak zaurgarritasun eta indarkeria dinamikek zeharkatuta jarraitzen du.

Formalki, zuri-beltzaren erabilerak erreferentzia tenporal zehatzak ezabatzen ditu, proiektua dimentsio sinbolikoago batean kokatuz. Kameraren hurbiltasunak, enkoadraketen intentsitateak eta eszenen fisikotasunak ikuslea inplikatu nahi dute, esperientziaren parte bihurtuz.

San Fermin 2001 ez da festa bati buruzko dokumentu bat, gehiegikeriaren ikonografia baten eraikuntza baizik. Kontakizun bisual bat da, bizi izandako denbora, denbora sinboliko bihurtzen duena.